Dzień Edukacji Narodowej ma trzy daty w historii: 14 października 1773 – powstanie Komisji Edukacji Narodowej, 1972 – ustanowienie Dnia Nauczyciela w Karcie praw i obowiązków nauczyciela, oraz 1982 – zmiana nazwy na Dzień Edukacji Narodowej w Karcie Nauczyciela, żeby święto obejmowało wszystkich pracowników oświaty. Od tego czasu 14 października jest dniem wolnym od zajęć dydaktycznych, ale nie od pracy szkoły.
W tym artykule
- Oś czasu w pięciu punktach – do przerysowania na tablicę
- 1773: skąd wzięła się data 14 października
- 1972 i 1982: Dzień Nauczyciela staje się Dniem Edukacji Narodowej
- Dziś: dzień wolny od lekcji, ale nie od szkoły
- Jak opowiedzieć tę historię uczniom
- Historia w zeszycie: wklejanka na dwóch poziomach
- Najczęstsze pytania
Oś czasu w pięciu punktach – do przerysowania na tablicę
| 1773 | 14 października Sejm powołuje Komisję Edukacji Narodowej | pierwsze w Europe ministerstwo oświaty; początek szkoły po polsku i z jednym programem |
| 1794 | Komisja kończy działalność wraz z upadkiem państwa | jej pomysły wracają w kolejnych stuleciach |
| 1972 | Karta praw i obowiązków nauczyciela ustanawia Dzień Nauczyciela 14 października | data wybrana celowo – rocznica Komisji |
| 1982 | Karta Nauczyciela zmienia nazwę na Dzień Edukacji Narodowej | święto obejmuje wszystkich pracowników oświaty, nie tylko nauczycieli |
| dziś | 14 października to dzień wolny od zajęć dydaktycznych; szkoła pracuje opiekuńczo | stąd „dzień bez lekcji”, ale z zajęciami w świetlicy i akademią |
Oś czasu rysujemy na tablicy jako linię z pięcioma punktami; w klasach 1–3 zostają trzy (1773, 1972, dziś), w klasach 4–8 wszystkie pięć. O samej Komisji – kto ją tworzył i co zmieniła – piszę w tekście Komisja Edukacji Narodowej dla dzieci.
1773: skąd wzięła się data 14 października
Wszystko zaczyna się od zakonu jezuitów, który w XVIII wieku prowadził większość szkół średnich w Rzeczypospolitej. W lipcu 1773 roku papież rozwiązał zakon – i nagle setki szkół zostały bez właściciela, a ich majątek bez gospodarza. Sejm, który obradował w tym czasie w Warszawie, 14 października 1773 roku powołał Komisję Edukacji Narodowej: urząd, który miał przejąć szkoły i majątek pojezuicki i zorganizować oświatę od nowa.
4 wklejanki · klasy 1–3 i 4–8 · A4 i A5
Dzień Edukacji Narodowej – wklejanki do zeszytu dla klas 1–8 | A4 i A5
Dwie wklejanki informacyjne (historia święta, Komisja Edukacji Narodowej) i dwie do uzupełnienia z miejscem na podziękowanie, życzenia i rysunek. Ilustracje do pokolorowania.
10,00 zł PDF do pobrania i druku
Zobacz w sklepie →
To, co Komisja zrobiła przez 21 lat – program nauczania po polsku, podręczniki, kształcenie nauczycieli, nadzór nad szkołami – było w Europie nowością. Dlatego gdy dwa wieki później szukano daty dla święta szkoły, nikt nie miał wątpliwości, iż to musi być 14 października.
Prezent, który pisze dziecko
Serce pełne wdzięczności – pomysł na prezent dla nauczyciela inny niż wszystkie
Serce z ośmiu puzzlowych pól z początkami zdań („Dzięki Tobie potrafię…”, „Miło wspominam…”). Wersja kolorowa i czarno-biała, A4 do druku. Dla nauczycielki i nauczyciela.
10,00 zł PDF do pobrania i druku
Zobacz w sklepie →
1972 i 1982: Dzień Nauczyciela staje się Dniem Edukacji Narodowej
Dzień Nauczyciela w Polsce ustanowiła Karta praw i obowiązków nauczyciela z 27 kwietnia 1972 roku. Wyznaczono go na 14 października, w rocznicę Komisji. Dziesięć lat później, w Karcie Nauczyciela z 26 stycznia 1982 roku, święto przemianowano na Dzień Edukacji Narodowej. Zmiana nazwy nie była kosmetyczna: nowa ustawa mówiła wprost, iż to święto wszystkich pracowników oświaty – nauczycieli, ale też pracowników administracji i obsługi, bez których szkoła nie działa.
W praktyce obie nazwy funkcjonują do dziś: w ustawie i w kalendarzu szkolnym jest Dzień Edukacji Narodowej, w rozmowach, życzeniach i na laurkach – Dzień Nauczyciela. Dzieciom warto powiedzieć, iż to jedno święto z dwoma imionami.
Różnicę między nazwami i to, komu składać życzenia, rozpisałam w tekście Dzień Edukacji Narodowej czy Dzień Nauczyciela.
Dziś: dzień wolny od lekcji, ale nie od szkoły
Karta Nauczyciela ustala, iż 14 października jest dniem wolnym od zajęć lekcyjnych. Nie oznacza to dnia wolnego od pracy: nauczyciele są w szkole, świetlica działa, a dyrektor może zorganizować zajęcia opiekuńcze, akademię, spotkanie z emerytowanymi nauczycielami. W przedszkolach dzień przebiega normalnie. W wielu szkołach właśnie tego dnia odbywa się pasowanie na ucznia klasy 1 albo wręczenie nagród nauczycielom.
| Przedszkole | normalny dzień | życzenia od dzieci, wspólna praca, mały występ dla pań |
| Szkoła podstawowa, klasy 1–3 | bez lekcji, opieka w świetlicy | plakat, laurki, spotkanie w klasie; pasowanie na ucznia |
| Szkoła podstawowa, klasy 4–8 | bez lekcji | akademia samorządu, życzenia dla wszystkich pracowników, gazetka |
| Szkoła średnia | bez lekcji | akademia, nagrody dyrektora, spotkanie z absolwentami |
Jak opowiedzieć tę historię uczniom
W klasach 1–3 wystarczą trzy zdania i trzy punkty na osi: „ponad 250 lat temu król i mądrzy ludzie zrobili pierwsze w Europie ministerstwo od szkół – to był 14 października. Dlatego 14 października jest święto wszystkich, którzy pracują w szkole. Kiedyś nazywało się Dzień Nauczyciela, dziś Dzień Edukacji Narodowej, bo w szkole pracuje nie tylko nauczyciel.” Potem pytanie: kto jeszcze pracuje w naszej szkole? Dzieci wymieniają panią woźną, panią z sekretariatu, pana konserwatora – i to jest najważniejszy wniosek z całej historii.
W klasach 4–8 pełna oś czasu plus jedno zadanie: dlaczego w 1982 roku zmieniono nazwę święta i czy to była dobra decyzja. Odpowiedzi bywają interesujące – uczniowie zwykle bronią „Dnia Nauczyciela”, bo tak mówią w domu, i dopiero lista pracowników szkoły ich przekonuje. Gotowy przebieg 45 minut jest w tekście Dzień Edukacji Narodowej – scenariusz godziny wychowawczej.
Historia w zeszycie: wklejanka na dwóch poziomach
Oś czasu z tablicy zniknie po lekcji. Żeby historia została w zeszycie, przygotowałam wklejanki na Dzień Edukacji Narodowej: informacyjną z najważniejszymi faktami (prosty język dla klas 1–3, daty i nazwiska dla 4–8) i do uzupełnienia – z zadaniami, miejscem na podziękowanie dla nauczyciela i listą „kto pracuje w mojej szkole”. Każda w formacie A4 i A5, z czarno-białymi ilustracjami do pokolorowania. Jak wydrukować i wkleić, opisałam na blogu sklepu: Wklejanki na Dzień Edukacji Narodowej – jak wydrukować i wkleić; o samej metodzie wklejek piszę w tekście wklejki do zeszytu na Dzień Edukacji Narodowej. Jak zorganizować ten dzień w klasach 4–8 bez akademii z ławek – na Warsztacie Nauczyciela: Dzień Edukacji Narodowej w klasach 4–8.
Promocja w sklepie
Kup 2 materiały, trzeci dostajesz gratis
W sklepie Kwiecień Academy stale działa promocja 2+1: dodaj do koszyka trzy materiały, a najtańszy zostanie odliczony automatycznie przy kasie, bez kodu. Do wklejanek pasują karta „Serce pełne wdzięczności” jako podziękowanie i kolorowanka XXL „Dziękujemy!” dla młodszych klas. Zobacz materiały na Dzień Edukacji Narodowej →
Skarbiec Kwiecień Academy
Masz Skarbiec? Ten materiał już na Ciebie czeka
„Dzień Edukacji Narodowej – wklejanki do zeszytu dla klas 1–8” jest też dostępny w Skarbcu — abonamencie z dostępem do całej bazy materiałów do druku ze sklepu Kwiecień Academy. jeżeli masz Skarbiec, pobierasz plik od razu, bez osobnego zakupu. Pobierz w Skarbcu → · Czym jest Skarbiec?
Najczęstsze pytania
Dzień Nauczyciela ustanowiono w 1972 roku (Karta praw i obowiązków nauczyciela), a w 1982 roku Karta Nauczyciela zmieniła nazwę na Dzień Edukacji Narodowej. Data 14 października to rocznica powstania Komisji Edukacji Narodowej w 1773 roku.
Bo 14 października 1773 roku Sejm powołał Komisję Edukacji Narodowej – pierwszy w Europie urząd państwowy zajmujący się szkołami. Święto nauczycieli celowo ustalono w tę rocznicę.
Żeby święto obejmowało wszystkich pracowników oświaty – także administrację i obsługę szkoły, nie tylko nauczycieli. Obie nazwy są używane do dziś.
Jest dniem wolnym od zajęć lekcyjnych, ale nie od pracy szkoły: nauczyciele są na miejscu, świetlica działa, dyrektor może zorganizować zajęcia opiekuńcze lub akademię. Przedszkola pracują normalnie.
Trzema punktami na osi: 1773 – pierwsze ministerstwo od szkół, 1972 – Dzień Nauczyciela, dziś – święto wszystkich, którzy pracują w szkole. Potem pytanie: kto jeszcze pracuje w naszej szkole?
Tak – wklejanki na Dzień Edukacji Narodowej dla klas 1–8 (A4 i A5) są w abonamencie Skarbca Kwiecień Academy.
Przeczytaj też
- Komisja Edukacji Narodowej dla dzieci
- Dzień Edukacji Narodowej czy Dzień Nauczyciela
- Dzień Edukacji Narodowej – scenariusz godziny wychowawczej
- Gazetka na Dzień Edukacji Narodowej
- Życzenia na Dzień Edukacji Narodowej od przedszkolaków
twórczyni materiałów edukacyjnych 💛
Cześć, jestem Magdalena Kwiecień — serce Kwiecień Academy
Tworzę materiały edukacyjne dla dzieci, nauczycielek i rodziców, wkładając w każdy projekt ogrom serca, kreatywności i miłości do dziecięcego świata.
Kocham piękne, praktyczne rozwiązania, które nie tylko ułatwiają pracę, ale też wywołują uśmiech i zamieniają naukę w prawdziwą przygodę.
