1 października w Auli Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu odbyła się uroczysta inauguracja roku akademickiego 2026/2027 dla Szkół Doktorskich. Wydarzenie zgromadziło zarówno nowe doktorantki i nowych doktorantów, jak i osoby kontynuujące kształcenie, a także liczne grono przedstawicieli społeczności akademickiej - władz uczelni i wydziałów, kadry naukowej oraz dyrektorek i dyrektorów wszystkich Szkół Doktorskich. Wśród obecnych znaleźli się m.in. Rektor UAM prof. Bogumiła Kaniewska oraz Prorektor ds. kadr i szkół doktorskich prof. Piotr Pawluć.
Uroczystość rozpoczęło powitanie oraz przemówienie Pani Rektor, która życzyła doktorantkom i doktorantom, aby w swojej pracy badawczej potrafili odnaleźć momenty prawdziwego zaangażowania i skupienia - chwile, w których znika poczucie upływającego czasu, a poznawcza ciekawość prowadzi do pełnego zanurzenia w podejmowanej pracy. Następnie głos zabrali Prorektor ds. kadr i szkół doktorskich prof. Piotr Pawluć, prof. Bogusława Łęska, dyrektorka Szkoły Doktorskiej Nauk Ścisłych, która wystąpiła w imieniu dyrektorek i dyrektorów Szkół Doktorskich, oraz Przewodnicząca Samorządu Doktorantów UAM Fatma Mejri.
W swoim przemówieniu prof. Bogusława Łęska wskazywała na rolę niepewności jako nieodłącznego elementu pracy naukowej - przestrzeni, która zamiast być wyłącznie źródłem trudności, może otwierać nowe perspektywy i pozwalać dostrzegać wartość nie tylko w znajdowaniu odpowiedzi, ale także w samym stawianiu pytań. Podkreślała, iż gotowość do pozostawania przy tym, co jeszcze nierozwiązane, jest jednym z warunków rozwoju nauki, ponieważ tworzy przestrzeń dla kolejnych odkryć i przyszłych kierunków badań.
Fatma Mejri zwróciła uwagę, iż doświadczenie doktoratu nie musi być postrzegane wyłącznie jako indywidualna droga rozwoju naukowego, ale także jako udział w tworzeniu akademickiej wspólnoty. Podkreślała znaczenie kontaktu między badaczami - rozmów, wymiany perspektyw, wspólnych inicjatyw naukowych i środowiskowych, a także konstruktywnego sporu, który pozwala rozwijać idee i spojrzeć na własne badania z nowych perspektyw. Zaznaczyła również, iż lata spędzone w szkole doktorskiej to czas, w którym obok osiągnięć naukowych kształtują się relacje i przyjaźnie wykraczające poza formalne ramy akademii.
Centralnym punktem inauguracji był wykład inauguracyjny prof. Ewy Domańskiej z Wydziału Historii UAM pt. "Badania tworzące przyszłość: o prawie do wiedzy, ryzyku i odpowiedzialności w czasach niepewności". Profesor Domańska podjęła refleksję nad rolą badań naukowych we współczesnym świecie - nie tylko jako narzędzia rozumienia rzeczywistości, ale także sposobu współtworzenia możliwych przyszłości. Podkreślała, iż doktorantki i doktoranci nie są jedynie przyszłością swoich dyscyplin, ale już dziś aktywnie uczestniczą w ich kształtowaniu. Odwaga intelektualna, otwartość na nowe perspektywy teoretyczne i metodologiczne oraz gotowość do przekraczania utartych schematów pozwalają poszerzać granice wiedzy, ale wiążą się również z odpowiedzialnością za to, jakie pytania stawia nauka i jakie możliwości otwiera przed przyszłością.
Istotnym wątkiem wykładu była potrzeba zachowania równowagi między badaniami odpowiadającymi na najpilniejsze wyzwania współczesności a badaniami podstawowymi, których wartość wynika z ciekawości poznawczej i gotowości do podejmowania intelektualnego ryzyka. Profesor Domańska zwracała uwagę, iż nauka rozwija się nie tylko dzięki poszukiwaniu odpowiedzi, ale również dzięki pozostawianiu przestrzeni dla pytań, których znaczenie może ujawnić się dopiero w przyszłości. Symbolicznym dopełnieniem tych rozważań była "przypowieść o ślimakach" - opowieść o pozornie błahym sporze dotyczącym nazewnictwa gatunku ślimaka Trochulus lubomirskii / Trochulus lubomirski. Profesor pokazała, iż choćby drobne decyzje związane z nazewnictwem, klasyfikacją czy dokumentowaniem wiedzy mogą z perspektywy przyszłości okazać się istotne dla możliwości jej odnajdywania, interpretowania i dalszego wykorzystywania. Przykład ten stał się punktem wyjścia do sformułowania trzech ważnych postulatów skierowanych do młodych badaczy: troski o pozostawianą po sobie "nadwyżkę epistemiczną", unikania monokultur poznawczych oraz projektowania badań jako zasobu, który może być w przyszłości ponownie odczytywany i rozwijany przez kolejne pokolenia naukowców.
Uroczystość uświetnił koncert pianisty, kompozytora i improwizatora Sørena Gundermanna, który po raz kolejny wystąpił przed społecznością Szkół Doktorskich UAM. Artysta zaprezentował swoje kompozycje, ukazując je z perspektywy własnych "badań nad dźwiękiem" i podkreślając znaczenie improwizacji w procesie twórczym. Jak zaznaczył, część materiału muzycznego powstaje dopiero na scenie - dzięki czemu sam wykonawca pozostaje otwarty na nieprzewidywalność i odkrywanie nowych kierunków podczas występu. Koncert został ciepło przyjęty przez publiczność i stanowił inspirujące zwieńczenie uroczystości.
Fot. Władysław Gardasz
